Alternative content

18:38 18 Sentyabr 2019
ONLINE XƏBƏR LENTİ
Azərbaycan turizm məkanıdır - FOTO
BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir. Müstəqilliyin çətin yolları ilə kövrək addımlarını atan anamız Azərbaycan övlad məhəbbətinə və köməyinə daim ehtiyac duyur. Onun Qarabağ adlı yarasını sağaltmaq, bütövlüyünü bərpa etmək üçün hamımız əl-ələ verməliyik!
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!

istanbul escort istanbul escort istanbul escort istanbul escort istanbul escort

Azərbaycan Qəzeti Rəsmi Dövlət Qəzeti, Baş redaktor Bəxtiyar SADIQOV Ətraf mühitə təsir məsuliyyətlə idarə edilir
Ətraf mühitə təsir məsuliyyətlə idarə edilir
ANA SƏHİFƏ / İQTİSADİYYAT
00:49 25.08.2019


Hasilat zamanı bu, əsas şərtlərdən biri sayılır


Azərbaycanda həyata keçirilən neft, qaz və ixrac layihələrində vacib şərtlərdən biri də ətraf mühitə mənfi təsirin minimum səviyyədə olmasıdır. Təsadüfi deyil ki, "Əsrin müqaviləsi” imzalandıqdan cəmi bir il sonra bütün müqavilə ərazilərində və əməliyyatların aparıldığı obyektlərin yaxınlığında ətraf mühit monitorinqlərinə start verilib. Hazırda gedən işlərin dənizə, sahildəki və qurudakı digər sahələrə potensial təsirlərini müəyyənləşdirmək üçün monitorinqlər davam etdirilir.

Keçən il Xəzərdə "Çıraq”, "Mərkəzi Azəri”, "Şərqi Azəri” və "Qərbi Çıraq” platformalarının çevrəsində ətraf mühit üzrə monitorinqlər keçirilib. Eləcə də yeni "Şahdəniz Bravo” platforması quraşdırıldıqdan sonra burada tədqiqat aparılıb. Bundan başqa, sahilə yaxın sularda dörd monitorinq aparılıb ki, onlardan üçü Abşeron yarımadası ətrafındakı dayazsulu sahəni, biri isə "Şahdəniz-2” layihəsi ilə bağlı Səngəçalda xəndəklərin qazıldığı ərazini əhatə edib.

Ölkəmizdə gerçəkləşən ən iri neft-qaz və ixrac layihələrinin operatoru olan BP-nin çoxsaylı əməliyyatlarında ətraf mühitlə bağlı bir sıra digər tədbirlər də həyata keçirilir. Keçənilki 17 monitorinq tədqiqatının 12-si quru ərazilərə - Səngəçal terminalına, Qərb İxrac Boru Kəmərinə və Sərincədəki təhlükəli tullantıların idarə edilməsi obyektlərinə aid olub. 2018-ci ildə eləcə də Heydər Əliyev adına Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəmərinin dəhlizi boyunca bioloji bərpa üzrə tədqiqat işləri başa çatdırılıb.

Neft-qaz layihələrinin ətraf mühitə təsirinin azaldılmasında tullantıların idarə olunması da mühüm rol oynayır. Layihə qruplarının əməliyyatlarda tullantıların əmələ gəlməsini aradan qaldırmaq, onları minimuma endirmək və təkrar istifadə etmək üçün xüsusi yanaşmaları var. Nəticədə keçən il təhlükəsiz tullantıların 66 faizi yenidən istifadə olundu. Bunlar əsasən metallar, plastik məhsullar, kağız və karton idi. Təhlükəli tullantıların isə 45 faizi təkrar istifadəyə və emala göndərildi. Bunların əsas hissəsini neft qarışmış su, sement və yağlar təşkil edirdi.

Xəzərdə qazma işləri davam etdiyindən şlamların yaranması da təbiidir. Qeyd edək ki, şlam qazma zamanı quyuların dib və divarlarında süxurların pozulması nəticəsində yaranmış hissəciklərin su ilə qarışdırılmış kütləsidir. Keçən il 50 min ton belə kütlə əmələ gəlmişdi ki, bu da ondan əvvəlki ilə nisbətən 50 faiz azdır. Odur ki, şlamların təkrarən laylara vurulması da 30 faiz az miqdarda oldu. "Çıraq” platformasından sintetik tərkibli qazma məhlulu və şlamlar uğurla sahilə daşındı, onların dənizə atılmasının qarşısı alındı.

Çirkab suların təmizlənməsi qurğusunun göstəricilərinin və təmizlənmiş suyun keyfiyyətinin monitorinqlərinin, həmçinin analizinin aparılması da müntəzəm həyata keçirilən tədbirlərdir.

Səngəçalda çirkab suların təmizlənməsi qurğusunun modernləşdirilməsi tullantıların daha səmərəli idarə olunmasına imkan verib. Ümumiyyətlə, Səngəçal terminalında ətraf mühitin mühafizə olunmasına və istismar əməliyyatlarının bütövlüyünə yanaşma həmişə səmərəli olub. Tullantıların təhlükəsiz idarə olunması üçün çirkab suların axın xəttinin modernləşməsi buna aydın misaldır.

Terminalla sahildəki magistral yol arasından üçüncü tərəflərə məxsus, sovet dönəmindən qalan bir neçə boru kəməri keçir. Bu ərazinin strateji əhəmiyyətini nəzərə alaraq, BP və SOCAR birlikdə həmin boruların müntəzəm qaydada təftişini aparırlar.

Səngəçaldan söz düşmüşkən, BP ölkəmizdə əməliyyatçı olduğu layihələrdəki tərəfdaşları adından qonşu icmalarda ətraf mühit şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədi daşıyan "Yaşıl Səngəçal” adlı ekoloji bir layihə də həyata keçirib. Bu layihə çərçivəsində Qaradağ rayonunun yaşayış sahələrindən biri təmizlənib abadlaşdırıldıqdan sonra orada 1000 ağac, kol və digər bitkilər əkilib. İdman avadanlıqları ilə təchiz olunmuş yaşıl həyət yaradılıb.

Məlumdur ki, mövcud yataqlardan hasilatın təbii şəkildə azalması nəticəsində neftlə birlikdə çıxarılan suyun miqdarı artır. "Azəri-Çıraq-Günəşli” (AÇG) yataqlarından çıxarılan lay suları neftdən həm dənizdəki qurğularda, həm də Səngəçal terminalında ayrılır. Keçən il "Şahdəniz”dən çıxan lay suları da AÇG qurğularına birləşdirildi.

Lay sularının kollektora vurulması səmərəli bir tədbir kimi qüvvədə qalır və 2018-ci ildə bu sahədəki göstərici ondan əvvəlki ilə nisbətən daha yüksək olub. Lay sularının dənizə atqısı da yarıya qədər azalıb.

Əməliyyat qurğularında məşəldə yandırılan qazın miqdarının getdikcə azaldılması da qarşıya qoyulan vəzifələrdən biridir. Mövcud platformalarda məşəldə yandırılan qaz azaldılsa da, yeni qurğuların istismara daxil olması nəticəsində bu məsələni tam aradan qaldırmaq mümkün deyil. Bununla belə, məşəldə yandırılan qazın həcminin azaldılması ilə bağlı tədbirlər davam edir.

BP Azərbaycan şirkətinin 2018-ci ilə aid "Davamlı inkişaf haqqında hesabat”ında bildirilir ki, şirkət iqlim dəyişikliyinin aktuallığını bilərək bu problemin həllində fəal iştirak etməyə çalışır: "BP Dünya Bankının "Sıfır Səviyyədə Müntəzəm Məşəldə Yandırma - 2030” təşəbbüsünü imzalayıb. İqlim və Təmiz Hava Koalisiyasının Neft-Qaz Metan Tərəfdaşlığına və hazırda qrupun baş icraçı direktoru Bob Dadlinin rəhbərlik etdiyi Neft-Qaz İqlim Təşəbbüsünə qoşulub. Biz 2018-ci ildə İXQ (istixana qazı) emissiyalarının davamlı azaldılması üzrə 95 min tondan artıq göstəriciyə nail olduq”. Bunun nəticəsində qrupun 0,2 faizlik hədəfi ilə müqayisədə metan intensivliyi 0,032 faizə qədər enib.

Bütün bunlar göstərir ki, görülən genişmiqyaslı işlər çərçivəsində ətraf mühitə mənfi təsir göstərməmək daim gündəmdə olan, öz əhəmiyyətini itirməyən vacib bir məsələ kimi qalır.

Flora SADIQLI,

"Azərbaycan”



NƏŞRLƏRİMİZ

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

HAVA PROQNOZU



VALYUTA


InvestAZ
ARXİV


TƏQVİM