Alternative content

17:40 26 Sentyabr 2018
ONLINE XƏBƏR LENTİ
FOTOXRONİKA
PAYIZ
BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir. Müstəqilliyin çətin yolları ilə kövrək addımlarını atan anamız Azərbaycan övlad məhəbbətinə və köməyinə daim ehtiyac duyur. Onun Qarabağ adlı yarasını sağaltmaq, bütövlüyünü bərpa etmək üçün hamımız əl-ələ verməliyik!
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!

Azərbaycan Qəzeti Rəsmi Dövlət Qəzeti, Baş redaktor Bəxtiyar SADIQOV Hemofiliyalı xəstələrə dövlət qayğısı artırılır
Hemofiliyalı xəstələrə dövlət qayğısı artırılır
ANA SƏHİFƏ / Səhiyyə
02:04 18.04.2018

 

Dünya Hemofiliya Günü Azərbaycanda hər il yüksək səviyyədə qeyd olunur. Məqsəd hemofiliyadan əziyyət çəkən insanları dəstəkləmək, onlara qayğı göstərmək və maarifləndirmə işini genişləndirməkdir. 

Hemofiliya qanın laxtalanma xüsusiyyətinin pozulması ilə xarakterizə olunan irsi xəstəlikdir ki, mütəxəssislər onun yaranma səbəbləri sırasında yaxın qohumların nikahını, radiasiyalı ətraf mühiti, qida və tütün məmulatlarının təsirini əsas amillərdən hesab edirlər. İlk dəfə 1920-ci ildə aşkarlanan hemofiliya irsi faktorlara bağlı inkişaf edən ciddi qanamalara yol açan bir xəstəlikdir. Xəstəlik zamanı oynaqlara, əzələlərə və daxili orqanlara öz-özünə zədə və ya cərrahi müdaxilə qanaxmaya səbəb olur. Problem qanamada deyil, qanama müddətinin uzanmasında, yəni qanın daha gec laxtalanmasındadır. Bu tip xəstələrin təxminən 30 faizinin ailəsində hemofiliya olmur. Son illər ölkə rəhbərliyi və aidiyyəti qurumlar tərəfindən bu xəstəliyin qarşısının vaxtında alınması və bu kateqoriyadan olan xəstələrin tezliklə şəfa tapmasına xüsusi diqqət və qayğı göstərilir.
Hazırda dünyada 300 mindən çox hemofiliyalı xəstə var. Azərbaycanda bu xəstəlikdən 1500-dən çox insan əziyyət çəkir. Son illər ölkəmizdə talassemiyalı xəstələrin müalicəsinin səviyyəsi yüksəldiyi üçün ölüm faizi azalmışdır. Əgər əvvəllər talassemiyalı xəstələr 10-12 il yaşayırdılarsa, indi onların ömrü 26 yaşa qədər uzanmışdır. Müalicə düzgün və davamlı aparılarsa, talassemiyalı xəstələr 50 il və daha çox ömür sürə bilərlər.
Azərbaycanın iqtisadi gücü artdıqca ölkə vətəndaşlarının sağlamlığına, müayinə və müalicəsinə diqqət ön plana keçir. Prezident İlham Əliyevin “Hemofiliya və talassemiyalı irsi qan xəstəliyinə düçar olmuş şəxslərə dövlət qayğısı” haqqında 2005-ci il tarixli fərmanı bunun bariz nümunəsidir. Fərmandan irəli gələn məsələlərlə əlaqədar əhali arasında vaxtaşırı maarifləndirmə kampaniyası həyata keçirilir. Ölkəmizdə uğurla həyata keçirilən “Hemofiliya və talassemiya irsi qan xəstəlikləri üzrə Dövlət Proqramı” irsi qan xəstəliyindən əziyyət çəkənlərin həyat tərzinin yaxşılaşdırılmasına və ömürlərinin uzadılmasına xidmət edir. Proqram çərçivəsində xəstələr dərman preparatları ilə pulsuz təmin olunurlar.
Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyeva Heydər Əliyev Fondunun xətti ilə 13 ildən çoxdur ki, ölkəmizdə bu xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə “Talassemiyasız həyat naminə” layihəsinə başlayıb. Bakı şəhərində istifadəyə verilən Talassemiya Mərkəzi indi hemofiliyalı uşaqların və onların valideynlərinin böyük ümid yeridir. Beynəlxalq standartlara uyğun 12 otaqdan ibarət klinika, xəstələrə qanköçürmə əməliyyatı aparılan transfuziya zalı, laboratoriya və digər zəruri şöbələrə malik Mərkəz mütəmadi olaraq bu qəbildən olan xəstələrin xidmətindədir. Burada quraşdırılan ən müasir tibbi avadanlıqlar müalicənin yüksək səviyyədə aparılmasına şərait yaradır. Talassemiya Mərkəzində gün ərzində 30-40 xəstə qəbul edilir. Mərkəzin laboratoriyasında qan qrupunu avtomatik təyin edən müasir cihaz quraşdırılmışdır. Burada donorlardan götürülən qan dərhal müayinə olunur. Mərkəzdə ilk dəfə olaraq sümük iliyinin köçürülməsi üçün əməliyyat otağı yaradılıb və bu prosesin tətbiqi istiqamətində geniş iş aparılır. Qeyd edək ki, bu iş regionda ilk dəfə olaraq Bakıda yaradılıb. Yaxın gələcəkdə Talassemiya Mərkəzində xəstəliyin radikal müalicəsinin tətbiqi nəzərdə tutulur, bu isə xəstələrin tam sağalması deməkdir.
Respublika Səhiyyə Nazirliyi Elmi-Praktiki Hemofiliya Mərkəzinin açıqlamasına görə, bu xəstəlikdən adətən kişilər çox əziyyət çəkirlər, qadınlar isə hemofiliyanın daşıyıcısı kimi çıxış edirlər və xəstəliyə tutulmurlar. Ancaq onlar xəstə oğlan uşaqları və ya daşıyıcı qız uşaqları dünyaya gətirə bilərlər.
Hemofiliya xəstəliyinə cəmiyyətdə hər 4 nəfərdən birində rast gəlinir. Hemofiliyalı xəstələrin 50-55 faizini məktəbəqədər, məktəbyaşlı uşaqlar və gənclər təşkil edir. Elmi-Praktiki Hemofiliya Mərkəzində (EPHM) 1285 nəfərdən çox hemofiliyalı xəstə rəsmi qeydiyyatdadır. Xəstələr müxtəlif yaş qruplarında olurlar. Onların arasında 6 aylıq uşaqdan 70 yaşlı ahıla qədər xəstə var.
Xatırladaq ki, Səhiyyə Nazirliyi və digər dövlət qurumları tərəfindən vaxtaşırı təşkil edilən könüllü qanvermə aksiyalarından toplanan qan birbaşa hemofiliya xəstəliyindən əziyyət çəkən insanların müalicəsinə sərf olunur. Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın təşkilatçılığı ilə Azərbaycanda təhlükəsiz donor qanı ilə təminat məsələsi praktiki olaraq həll edilmişdir. Qan tədarükü 6,8 tondan 26,8 tonadək artmışdır.
Respublika Klinik Xəstəxanasının nəzdində yerləşən Hemofiliya Mərkəzində reyestr xidməti fəaliyyətdədir. Hər bir hemofiliyalı xəstə mərkəzə daxil olarkən onun barəsində bütün məlumatlar - onun sağlamlıq durumu, nə qədər dərman istifadə edilməsi və digər məlumatlar elektron məlumat bankında görüntülənir. Sonda həmin xəstə haqqında məlumatlar birbaşa Səhiyyə Nazirliyinin elektron məlumat bazasında əks olunur. Bu günə kimi 1500 nəfərdən çox hemofiliyalı xəstə haqqında məlumat reyestr bazasına daxil olub.
Azərbaycanda hemofiliya və talassemiyalı xəstələr dövlət qayğısı ilə əhatə olunmuşlar. Problemə dövlət səviyyəsində həssas münasibət və xüsusi diqqət var. Həkim Rafael Bayramovun fikrincə, bu sahə ilə bağlı ölkəmizdə həyata keçirilən tədbirlər əhalinin daha sağlam gələcəyinə hesablanıb. Məqsəd hemofiliyalı xəstələrə göstərilən tibbi yardımın keyfiyyətinin artırılması, onların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması, xəstəlikdən əlillik və ölüm hallarının azaldılması, hemofiliyanın fəsadlarının diaqnostikasının, müalicəsinin və profilaktikasının təkmilləşdirilməsi, xəstələrdə qanaxmaların profilaktikası ilə səmərəli müalicənin təşkili və sairdir. Hemofiliyalı xəstələrin sağlam həyat tərzi sürməsi üçün idman etmələri və əzələlərin güclənməsi zəruri amillərdəndir. Üzmək, stolüstü tennis və qaçmaq vacibdir. Yüksək dərəcəli hemofiliya xəstələrinə həkimin təklif etdiyi məşq proqramı faydalıdır. Bəzi idman növləri bu xəstələr üçün risk yarada bilər.

Rəhman SALMANLI,
“Azərbaycan”