Alternative content

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MİLLİ MƏCLİSİNİN ORQANI

Samuxda meyvəçilik inkişaf etdirilir

05 Oktyabr 2017
 

Meyvəçiliyin inkişafı əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsində mühüm rol oynayır. Təsərrüfatlarda becərilən meyvələrdən mürəbbə, cem, meyvə şirələri, meyvə qurusu və sair məhsullar istehsal edilir. Qoz, fındıq, nar, alma, heyva kimi meyvələri hətta bütün ilboyu saxlamaq mümkündür.

Meyvə bu gün əsas qida məhsullarından biri hesab edilir. Tərkibində xeyli miqdarda mineral maddələr və vitaminlər olduğuna görə meyvələr həm də sağlamlıq üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bütün bu üstünlükləri nəzərə alan Samux rayonunun sakinləri son illər meyvəçiliyin inkişaf etdirilməsinə daha çox diqqət yetirirlər. Məhz bunun nəticəsidir ki, hazırda rayonda tumlu, qərzəkli, çəyirdəkli, quru subtropik və sair meyvə növləri yetişdirilir. Rayonda meyvə ağacları əsasən əhalinin həyətyanı sahələrindədir. Lakin son illər dövlətin aqrar sahənin inkişafına göstərdiyi diqqət və qayğıdan yararlanan əhali pay torpaqlarında da meyvə ağacları əkməyə başlamışdır. Hazırda Samuxda 1441 hektar meyvə və 1055 hektar üzüm bağı var. Keçən il 57  hektarda yeni meyvə bağı salınmışdır. Mövcud bağların 1190,4 hektarı barverəndir.

Keçən il havaların əlverişli keçməsi rayonda bol meyvə və giləmeyvə yetişməsinə səbəb olmuş, əhali 3751 ton məhsul əldə etmişdir ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 5,4 faiz çoxdur. Cari ildə də Samux meyvəçiləri bol məhsul əldə etmişlər. Belə ki, cari ilin son 5 ayında 5 min 831 ton meyvə tədarük etmişlər. Bu, keçən ilin müvafiq dövründəkindən 1,6 dəfə çoxdur. O cümlədən 65,4 hektar alma bağından 1000 ton, 62,3 hektar armud bağından 1000 tondan çox, 54,5 hektar şaftalı bağından 500 ton, 151,5 hektar ərik bağından 1300 ton, 60,3 hektar gilas bağından 590 ton, 14,6 hektar albalı bağından 180 ton, 48,2 hektar gavalı bağından 660 ton, 123 hektar alça bağından isə 1000 ton məhsul toplayaraq həm daxili, həm də xarici bazarlarda satmışlar. Rayonda elə kənd sakinləri var ki, onlar pay torpaqlarının hamısında meyvə bağı salmışlar. Məsələn, Sərkar kəndinin sakini Elnur Sadıqov 8 hektarda, Alabaşlı kəndinin sakini Kərəm Məmmədov 6 hektarda meyvə bağı salmışdır.

Qaydaya görə, rayonda meyvələr yığıldıqdan sonra ya müxtəlif texnologiyalarla emal edilməli, ya müəyyən müddət soyuducu anbarlarda saxlanılmalı, ya da dərhal istehlaka göndərilməlidir. Lakin rayonda meyvə emalı müəssisəsinin olmaması, eləcə də soyuducu anbarların istehsal edilən meyvələrin hamısını saxlamaq imkanından xaric olması bir çox problemlər yaradır.

Nəticədə təsərrüfat sahibləri məhsulu dəyər-dəyməzinə satmaqla xeyli ziyan çəkirlər.

İstehsal olunan meyvələr içərisində xurma olduqca rentabellidir. Onun tərkibində 22 faiz şəkər, 1,22 faiz üzvi turşular, 1,6 faiz zülallı maddələr, 1,8 faiz yağlar, eləcə də çoxlu miqdarda C vitamini, yod və sair var. Elə buna görə də xurma dietik və müalicəvi əhəmiyyətə malikdir. O, hipertaniya və ateroskleroz və digər xəstəliklərin müalicəsində də böyük səmərə verir. Tərkibinin bu qədər zəngin olmasına baxmayaraq, xurmanın becərilməsi texnologiyası nisbətən asan, xəstəlik və ziyanvericilərə qarşı isə çox davamlıdır. Məhsuldarlığı yüksək olduğundan hektardan 90-120 ton məhsul götürmək mümkündür. Məhz bunun nəticəsidir ki, son illər rayonda bu meyvənin əkin sahələri xeyli genişləndirilmiş, daha məhsuldar xurma sortlarının əkilməsinə diqqət artırılmışdır. Lakin təəssüflər olsun ki, rayonda hər il yetişdirilən xurmanın satış problemi yaranır. Bu da sakinlərdə ruh düşkünlüyünə səbəb olur. Alıcı qüvvəsi zəif olduğundan təsərrüfat sahibləri onun bir kiloqramını bəzən 10 qəpiyə satırlar.

Hər il olduğu kimi, bu il də Samuxun xurma bağlarından bol məhsul gözlənilir. Qeyd edək ki, hazırda rayonda 316 hektar xurma bağı var. Bu bağlardan da 10 min tona yaxın məhsul gözlənilir. Bir çox rayon sakinlərinin əsas gəlir yeri xurmadandır. Məsələn, Çobanabdallı kəndinin sakini Adil Haqverdiyev pay torpağında 3,5 hektar, Əhmədbəyli kəndinin sakini Sücaət Məmmədov 17 hektar xurma bağı salmışdır ki, bu bağlardan da hər il çoxlu qazanc əldə edirlər. Əvvəllər meyvəçiliyin inkişaf etdirilməsi, o cümlədən yeni meyvə bağlarının salınması üçün suvarma suyu da çatışmırdı. Şəmkir dəryaçası istifadəyə verildikdən sonra bu problem aradan qalxmışdır.

Rayon sakinləri onlara yaradılan bu şəraitə görə ölkə başçısına minnətdarlıq edirlər. Onlar nəinki respublika əhalisini daha keyfiyyətli və ekoloji  cəhətdən təmiz meyvələrlə təmin etmək, eləcə də ölkənin ixrac potensialına töhfə vermək əzmindədirlər.

 

Sabir ƏLİYEV,

“Azərbaycan”